Göçmen işçiler için bir zamanlar “Misafir İşçi” terimini keşfeden Almanya, nitelikli vatandaşları için rekor/ciddi düzeyde beyin göçü (beyin gücünün boşalımı/kaçışı) gerçeği ile karşı karşıyadır. Nitelikli ve eğitimli Alman vatandaşlarının son 60 yıldır yaptığı en büyük toplu göç geçen yıl olmuştur.

Alman Federal İstatistik Ofisi verilerine göre geçen yıl göç eden Alman vatandaşı sayısı 155290 yükselmiştir. Bu rakam 1990 yılından Doğu Almanya ile birleşmeden sonraki en yüksek rakam olup 1940’taki II. Dünya Savaşının kaos ortamından sonra elde edilen göç değerine eşdeğerdir.

İstatistikler aynı zamanda 2001 yılından beri gelen göçmen sayısında da Alman ekonomisinin düşüşüyle birlikte bir azalma olduğunu göstermektedir. Alman ekonomisinin düşüşünün ana sebeplerinin başında 1960 yıllarında Türkiye’den binlerce göçmen işçinin alınmasına bağlanmaktadır.

Almanya’nın önde gelen ekonomist ve işverenlerine göre beyin göçü eğilimi alarm verme seviyesinde ve beyin erozyonuna dönüşme aşamasındadır. Almanya’nın son zamanlarda yetiştirdiği “misafir işçilerin çocukları” iyi yetişmiş/tahsilli yönetici, danışman, doktor, dişci, bilim adamı ve avukatlar pozisyonlarındadır.

OECD verilerine göre Almanya Endüstrileşmiş ülkeler içinde en fazla beyin göçü veren ülkelerin 1950’lerden sonra ilk defa tepesinde bulunmaktadır ve aldığı göçmen verdiğini göçmen sayısını geçmiştir.

Almanya’dan dışarı göç edenler yüksek nitelikli ve iyi eğitimliler olup; Almanya’ya gelenler ise çoğunlukla fakir, eğitimsiz ve meslek sahibi olmayan kişilerdir.

Alman vatandaşlarının ülkelerindeki iş bulma zorluğu/zayıflığı, bazı bölgelerde % 17’lere varan işsizlik, yüksek vergi ve bürokrasi nedeniyle, binlerce Alman Avusturya, İsviçre ve ABD’ye göç etmektedir.

Geçen yıl 18000 Alman İsviçre’ye çalışmak için göç etmiştir. ABD ise 13245 kişi ile ikinci önemli göç edilen ülke olmuştur. 9309 Alman ise Avusturya’ya göç etmiştir. İsvicre’de hali hazırda 170000 Alman nüfusu bulunmaktadır. İsvicre’de bazı gazeteler Alman’lara karşı yabancı düşmanlığına başlamıştır. Blick gazetesi anti-Alman kampanyası yapıyor, “Alman İstilasından” bahsediyor ve Alman göçmenleri “kibirli ve kaba” olduğunu ifade etmektedir. Bir çok Alman göçmen %40 daha düşük vergi, üç kat fazla kazanç nedeniyle yabancı düşmanlığına aldırış etmeden İsviçre’de yaşamaya devam etmek istemektedir. Almanlar İsviçre’de hayatı daha az bürokratik bulmakta, ileriyi görebildiklerini ve asla dönme planları olmadığını söylemektedirler.

Resmi Alman ekonomisinin iyi olduğunun ve işsizliği azaldığının söylenmesine rağmen Almanya dışına beyin göçü kesilmeden sürmektedir. Bunda en önemli nedenler vergi yüksekliği, ücretlerin düşüklüğü ve yüksek gelir seviyelerinde olanlara karşı kıskançlıktır. Bu da özellikle nitelikli kişileri Almanya dışına kaçırtmaktadır.

Almanya’dan beyin göçünün artması orada yaşayan iyi eğitimli-nitelikli Türkler için bir fırsat olabilir. Ancak ülkenin ekonomisinin bozulması Almanya’daki çalışan Türk işçi ve iş sahiplerinin işlerinin daha da bozulmasına neden olabilir. Almanya, Türklerin Almanya’da asimile olmamasına ve içlerine kapalı yaşamasına kızarken şimdi kendi vatandaşları başka ülkelerde benzer sonuçlarla karşılaşmaktadır. Eskiden göç alan Almanya şimdi kendi vatandaşlarını göçmen verince,en fazla göç alan İsviçre tarafından tehdit olarak algılanmaya başlanmıştır. İsviçreliler topraklarımız Almanlar tarafından işgal ediliyor, işlerimiz elimizden gidiyor ve kimliğimizi kaybediyoruz diye düşünmeye başlamışlardır. Küresel bir sorun olan Beyin Göçü sadece gelişmekte olan ülkelerin değil aynı zamanda Almanya gibi gelişmiş ülkelerinde çok önemli bir sorunudur. Beyinin ve paranın vatanı yoktur, ürkütülürse, gerekli şartlar sağlanamazsa her an kaçabilir ve küreselleşen dünyada daha iyi yerlere gidebilir.

Kaynak: The Independent (1-Temmuz-2007).

Prof.Dr. Muammer Kaya, Eskişehir-Osmangazi Üniversitesi
Teknoloji Araştırma Merkezi, TEKAM Müdürü
e-posta: mkaya@ogu.edu.tr